Nekoliko podataka o mortalitetu, poginulim i umrlim Bošnjacima iz Gračanice u jedinicama austrougarske vojske tokom Prvog svjetskog rata

Sažetak

Među nesređenom i fragmentarno sačuvanom građom nekadašnjeg imamata džemata u Gračanici, koja se danas nalazi u Medžlisu Islamske zajednice Gračanica, zajedno sa arhivskom građom Kotarskog vakufsko-mearifskog povjerenstva, nalazi se i nekoliko matičnih knjiga – matica rođenih, umrlih i vjenčanih, te domovnica – popisa muslimanskih domova i njihovih članova. Ove su knjige za muslimansko stanovništvo ranije vodili džematski imami. Među tim matičnim knjigama nalazi i se i matica umrlih za 1912.-1920. godinu. Riječ je o vrlo interesantnom historijskom izvoru koji se najvećim dijelom odnosi na period Prvog svjetskog rata (1914.-1918.) i doba tzv. prevrata – propasti austrougarske vlasti i uspostave organa Kraljevstva SHS u ovome gradu (1918.-1919.). U matici umrlih 1912.-1920. evidentirani su datumi smrti muslimana i muslimanki s područja grada Gračanice, zatim njihova životna dob, kao i uzrok smrti. Zahvaljujući tome, moguće je donekle baciti svjetlo na život tadašnjih Gračanlija. Pri procjenama uslova života, zdravstvenih prilika i mortaliteta na području grada Gračanice tokom Prvog svjetskog rata, treba polaziti od činjenice da je po popisu iz 1910. godine Gračanica imala 4.222 stanovnika.