Prilog poznavanju kultne tradicije brda Monj kod Gračanice – podaci i zabilješke dr. Friedricha Salomona Kraussa s kraja XIX. vijeka

Sažetak

Uzvišenje Monj (532 m) kod Gračanice, iznad sela Doborovci, nadaleko je poznat prirodni, arheološki i historijski lokalitet. To je mjesto pronalaska ostave iz kasnog bronzanog doba, staro dovište, ali i poprište značajnije bitke između partizana i Nijemaca u ljeto 1944. godine. Na njemu je izgrađen partizanski spomen-kompleks, a uzvišenje je i popularno izletište. O Monju postoje brojne legende i predanja, a podaci o ovom lokalitetu zabilježeni su u više knjiga i članaka. Međutim, malo je poznato da se za Monj interesirao i poznati austrougarski etnolog i folklorist Friedrich Salomon Krauss. Uz kraću biografiju tog istaknutog naučnika, u ovom prilogu donosimo do sada nepoznate podatke o njegovom interesovanju za Monj i stručnoj posjeti lokalitetu, u okviru istraživanja koja je provodio prema naredbi austrijskog prestolonasljednika Rudolfa i Antropološkog društva iz Beča. Podatke o Monju, koje je Krauss krajem 19. vijeka prikupio, u svom istraživačkom radu o azijskim i evropskim kultovima vrhova prezentirao je poznati naučnik Ferdinand Freiherr von Andrian 1891. godine, što je još jedna potvrda značaja ovog lokaliteta.