Velikodržavne politike i sudbina Bošnjaka u Drugom svjetskom ratu: Hamzićev interpretativni okvir (objavljeno i u Zborniku radova sa Međunarodne konferencije “Država i pravo: izazovi i perspektive–gračanička škola lokalne historije–povodom 50 godina spisateljskog i naučnog rada Omera Hamzića i 30 godina Časopisa “Gračanički glasnik, UG “Naučno društvo pravnika” Tuzla, Univerzitet u Tuzli – Pravni fakultet, Tuzla, 2026., str. 261–283)

Sažetak

Rad razmatra način na koji dr. Omer Hamzić interpretira djelovanje velikosrpskih i velikohrvatskih politika i historijsku sudbinu Bošnjaka u Drugom svjetskom ratu i historijsku sudbinu Bošnjaka u Drugom svjetskom ratu. Polazeći od njegovih radova o Zelenom kadru, odnosima unutar struktura NDH te kasnijim političkim koncepcijama prema Bosni i Hercegovini, autor ukazuje na dosljednu interpretativnu liniju u kojoj se ratna stvarnost sagledava kao prostor višestrukih pritisaka, ideoloških projekcija, političkih manipulacija i zločina. Posebna pažnja posvećena je Hamzićevom nastojanju da dekonstruiše pojednostavljene i ideološki obojene narative o ulozi Bošnjaka u ratu, naročito u kontekstu njihove antifašističke pozicije i samozaštitnih vojnih formacija i grupa. U tom smislu, njegov rad ne ostaje na deskriptivnom nivou, nego otvara pitanja odgovornosti, konteksta i dugoročnih posljedica historiografskih konstrukcija. Utemeljen na principu historijske objektivnosti – sine ira et studio – Hamzićev pristup predstavlja pokušaj uspostavljanja ravnoteže između moralne osjetljivosti i naučne distance, te doprinosi kritičkom preispitivanju interpretacija koje su decenijama oblikovale kolektivnu percepciju ovog perioda.