Poginuli partizani s područja Gračanice (1941–1945): demografska i socijalna analiza

Sažetak

Rad analizira demografsku i socijalnu strukturu 94 evidentirana poginula partizanska borca s područja Gračanice u periodu 1941–1945. Istraživanje se zasniva prvenstveno na podacima iz Spomen-knjige palih žrtava u Narodnooslobodilačkoj borbi sreza Gračanica iz 1951. godine, uz korištenje kasnijih lokalnih dopuna. U fokusu rada nisu vojne operacije ni politička historija pokreta, nego statistički prikaz starosne, teritorijalne, nacionalne i socijalne strukture poginulih, kao i dinamike njihove mobilizacije, pripadnosti jedinicama i vremena provedenog u partizanskim sastavima. Rezultati pokazuju da su većinu činili mladi ljudi iz pretežno agrarne sredine, s vrhuncem mobilizacije 1943. godine i najvećim gubicima u završnoj fazi rata 1944–1945. Analiza pokazuje da primjer Gračanice u osnovnim crtama odgovara širem obrascu razvoja partizanskog pokreta u sjeveroistočnoj Bosni te potvrđuje da lokalna historija, oslonjena na dokumentarne izvore, može pružiti precizan uvid u demografske i društvene posljedice rata na jednoj konkretnoj lokalnij zajednici.