Rušenje triju gračaničkih džamija 1952. i 1953. godine (Pašazade, Potok i Olovija)

Sažetak

Na osnovu arhivske građe sačuvane u Medžlisu Islamske zajednice Gračanica, u članku se govori o tri gračaničke džamije (Pašazade, Potok i Olovija), koje su po naredbi lokalnih vlasti porušene 1952. i 1953. godine. Pašazade džamija je srušena u julu 1952. godine, zbog navodne dotrajalosti. Potok džamiju su vlasti proglasile ruševnom nakon podnesene molbe Vakufskog povjerenstva i džematlija za dozvolu radova na njenoj obnovi. Iako je vakufska uprava pokušala da kod republičkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture zaštiti džamiju kao kulturno-historijski spomenik, ona je po naredbi vlasti srušena u oktobru 1953. godine. U isto vrijeme, izdato je i rješenje za rušenje Olovija džamije. Haremi i mezarja uz Pašazade i Olovija džamiju su uništeni i prekopani, a na mjestu džamija su sagrađene stambene zgrade. Iz postupka rušenja ove tri džamije uočava se izrazita pristrasnost i bezobzirnost lokalnih vlasti, što upućuje na zaključak da se rušenje tih džamija može promatrati u širem kontekstu komunističke represije nad Islamskom zajednicom i vjerskim zajednicama uopće, koja je tih godina bila u punome jeku.