Gračanlije u Marševima smrti 1945. godine: iskazi preživjelih (Osman Ćorić, Abaz Gazibegović, Ibrahim Dizdarević i Sulejman Omerović)

Sažetak

Zarobljavanjem, predajom i izručenjem mase pripadnika oružanih snaga NDH i drugih osovinskih formacija, kao i civila koji su bježali ispred partizana (jedinica Jugoslovenske armije), uslijedili su događaji koji se uobičajeno podvode pod pojam Bleiburg ili Bleibuški zločin, po lokalitetu na kome se odigrala svega jedna epizoda u čitavim tim zbivanjima, koji su se odvijali na širem prostoru današnje Republike Slovenije i u pograničnim dijelovima Austrije, uglavnom tokom maja, juna i jula 1945. godine. Masa zarobljenih vojnika i civila je sprovedena u privremene logore. U narednim danima, znatan dio zarobljenih ljudi – nekoliko desetina hiljada – ubijen je u masovnim pogubljenima, o kojima do danas svjedoči preko 570 masovnih grobnica rasijanih širom Slovenija (podatak iz 2009. godine), od kojih su neke (kako je sondiranjima i iskopavanjima utvrđeno) brojale i po nekoliko hiljada ljudskih tijela. Svjedoče o tome i brojni dokumenti jugoslavenske komunističke provenijencije, od kojih je dio do danas i objavljen.