Od koga i od čega je to Gračanica oslobođena 7. aprila 1945. godine

Sažetak

Podsjećanje na minula vremena, na prošlost uvijek je bilo u funkciji lakšeg raspoznavanja sadašnjosti i preciznijeg projektovanja budućnosti. Stoga je utvrđivanje kalendara značajnih događaja, koji će se obilježavati na jednom prostoru, uvijek bio dosta delikatan i politički osjetljiv posao, koji se kod nas „odrađivao“ uglavnom po ideološkim, dnevno-političkim ili u najmanju ruku po nekim paušalnim kriterijima. Tako se i dan općine, iako deklarativno uspostavljan radi očuvanja i unapređenja njenog identiteta i historijsko-kulturnog kontinuiteta, prije 1992. godine, u mnogim našim općinama i gradovima gotovo u sto posto slučajeva isključivo vezivao za neki krupniji historijski događaj iz perioda Drugog svjetskog rata. Definitivno zauzimanje nekog mjesta, odnosno grada od strane partizanskih jedinica (NOV) proglašavano je danom oslobođenja, a kasnije danom opštine ili grada. U Gračanici je to bio 7. april, koji se od sedamdesetih godina do početka rata za Bosnu i Hercegovinu, 1992. godine, obilježavao kao Dan opštine i Dan oslobođenja. U suštini, to su bili datumi pobjede partizanskih jedinica i uspostave nove vlasti u nekom mjestu, nakon slamanja ustaško-domobranskih i njemačkih snaga koje su ga branile. Proglašavani su danom oslobođenja, rođendanom opštine isključivo po ideološkoj matrici i kao takvi bili potpuno u funkciji aktuelne vlasti. Stoga nije ni čudo što ni nakon više decenija njihovog obilježavanja, ti datumi nisu mogli “uhvatiti dublje korijene” u našem narodu. Bili su to uglavnom “praznici vlasti” koje narod nije mogao “posvojiti” jer nisu ni imali nikakve veze sa njegovom tradicijom i identitetom. Kako neko napisa, po pravilu, to se dešava uvijek tamo “gdje se kolebljivost identiteta proizvodi pod uticajem ideoloških promjena i jednokratnih političkih režima”.